İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün yapay zeka destekli yeni projesiyle, yenidoğan bebeklerden yetişkinlere kadar geniş bir kitlede erken tanı ve hızlı tedavi imkanı sunuluyor. Bu yenilikçi sistem, sağlık hizmetlerinde çığır açıyor ve geleceğin sağlık modeline ışık tutuyor.
Sağlık dünyasında yapay zeka rüzgarı esmeye devam ediyor, ancak bu kez fısıltılar değil, devrim niteliğinde adımlar atılıyor. İstanbul’da hayata geçirilen çığır açıcı bir projeyle, yapay zeka artık yenidoğan bebeklerin tanı, tedavi ve izlem süreçlerinde aktif rol üstleniyor. Bu yenilikçi sistem, sadece miniklerin değil, tüm yaş gruplarındaki hastaların sağlık yolculuğunu baştan sona dönüştürmeyi hedefliyor.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün liderliğinde ve İstanbul Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle yaklaşık bir yıl süren yoğun bir çalışmanın meyvesi olan bu proje, şimdi İstanbul’daki tüm hastanelerde uygulamada. Yapay zekanın sağladığı bu entegre çözüm, sağlık hizmetlerinde hız, doğruluk ve erişilebilirliği zirveye taşıyor.
Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri, yenidoğan bebeklerin sağlık süreçlerine odaklanması. İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner ve Proje Koordinatörü Dr. Kemal Kural, bu vizyoner çalışmanın detaylarını bizimle paylaştılar.
“3 bin tane çocuğumuzda 18-36 ay arasında otizm taramasını yakalamış durumdayız. Bununla beraber yine binden fazla kanser tanısını koyup erken teşhisle hayatlarını kurtarmaya vesile olduğumuz hastalarımız var. Bu erişkinde, çocukta, okul çağında ve yaşlılarda her türlü noktada kullandığımız bir program…” İstanbul İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner
Doç. Dr. Güner, projenin sadece yenidoğanlarla sınırlı olmadığını, aslında çok daha geniş bir perspektife sahip olduğunu vurguluyor. Sağlık hizmetlerindeki katmanlar arası ahengi yakalamak ve koordinasyonu güçlendirmek için bu akıllı sistemi geliştirdiklerini belirtiyor.
“Biz mevcut birinci, ikinci, üçüncü, hatta rehabilitasyon dediğimiz dördüncü basamak sağlık hizmetinin arasındaki organizasyonu sağlamak için bir yapay zeka projesi geliştirdik. Bunun da ilk basamağını yenidoğanlarda yapıyoruz. İsteğimiz şu: doğumdan ölüme kadar hekimlerimiz, hemşirelerimiz, memurlarımız marifetiyle yürüttüğümüz koordinasyonu artık yapay zekayla yürüteceğiz.”
Amacımız, vatandaşlarımızın hayat yolculuğunun her aşamasında, doğuştan son nefese dek, yapay zekanın sağladığı bu entegrasyonla en iyi sağlık hizmetini almaları.
Doç. Dr. Güner, sistemin mevcut altyapısının farklı hasta grupları için de kullanılabileceğini belirtiyor. İstanbul İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Kemal Memişoğlu döneminde başlatılan benzer bir uygulamanın, günümüz teknolojisiyle nasıl daha bütüncül bir yapıya kavuştuğunu şöyle ifade ediyor:
“Sayın Bakanımız Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, İstanbul İl Sağlık Müdürü olduğu zamanlarda bir uygulama başlatmıştık. Riskli bulduğumuz bir çocuğun randevusunu kendimiz alıyorduk. Artık teknoloji gelişti… Biz çocuklarımızın sevkini, otizm taramasında riskli çıkan çocuğumuzun çocuk psikiyatrisinin muayenesini, ondan sonraki rapor ve rehabilitasyon sürecini artık İstanbul Valiliğimiz, İstanbul Kalkınma Ajansı destekli bu projeyle yapıyoruz.”
Yani eskiden manuel alınan randevular, şimdi yapay zekanın rehberliğinde otomatikleşiyor ve ailelerin üzerindeki yük hafifletiliyor.
Bu akıllı sistemin sahadaki somut çıktıları gerçekten etkileyici. Erken teşhis ve doğru yönlendirme sayesinde binlerce hastanın sağlık hizmetlerine çok daha hızlı eriştiği belirtiliyor. Doç. Dr. Güner, bu sistemin farklı yaş gruplarında ve çeşitli sağlık alanlarında aktif olarak kullanıldığının altını çiziyor:
“3 bin tane çocuğumuzda 18-36 ay arasında otizm taramasını yakalamış durumdayız. Bununla beraber yine binden fazla kanser tanısını koyup erken teşhisle hayatlarını kurtarmaya vesile olduğumuz hastalarımız var. Bu erişkinde, çocukta, okul çağında ve yaşlılarda her türlü noktada kullandığımız bir program… İstanbul’un kendi yerelinde olan bu uygulamanın tüm Türkiye’de yaygınlaşacağından eminiz.”
Doç. Dr. Güner, hedefin Sağlıkta Dönüşüm Projesi’nin temel yaklaşımıyla birebir örtüştüğünü vurguluyor: Vatandaşımızın bir kez sisteme başvurduğunda tüm ihtiyaçlarının karşılanması ve başka bir kapıya yönlendirilmemesi, bu projenin temel felsefesini oluşturuyor.
“Sayın Cumhurbaşkanımızın başlattığı Sağlıkta Dönüşüm Projesi ile beraber 2002’den itibaren isteğimiz, doğumundan son nefesine kadar vatandaşımızın neye ihtiyacı olursa, devlet olarak çözüm bulmaktı. Vatandaşımıza daha hızlı, daha doğru tedavi uygulamak için elimizden geleni mesai kavramı olmaksızın yapmaya devam edeceğiz.”
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Destek Hizmetleri Başkan Yardımcısı ve Proje Koordinatörü Dr. Kemal Kural, sistemin temel amacının, birinci basamak sağlık kuruluşlarında yapılan taramalar sonucunda riskli ya da şüpheli bulunan tüm vatandaşların tanı, teşhis ve tedavi süreçlerinin entegre biçimde yönetilmesi olduğunu dile getiriyor. Sürecin işleyişini ise şöyle özetliyor:
“Yenidoğan tarama programı kapsamında 150 bin tane yenidoğanımız topuk kanı yardımıyla bir tarama programından geçiyor. Bunlar konjenital metabolik hastalıklar grubu… İşte kistik fibrozis, fenilketonüri, biyotinidaz eksikliği gibi 5 tane hastalık grubunu tarıyoruz. Bu tarama sonucunda riskli pozitif sonucu bebeğimizin uzman hekime randevu sistematiğini oluşturuyoruz.”
Yapay zekanın marifetiyle geliştirilen yazılım, yenidoğanların randevularını ikametlerine en yakın ve en hızlı şekilde ayarlıyor. Tanı konduktan sonra ise tedavi süreçleri yine bu akıllı yazılım üzerinden titizlikle izleniyor.
“Yenidoğanımızın randevusunu hastaneden yapay zeka desteğiyle oluşturmuş olduğumuz yazılım aracılığıyla ikametine en yakın ve en kısa süre zarfında planlıyoruz. Kesin tanıyı aldıktan sonra da tedavi protokolleri çerçevesinde yürütülen tedavi sistematiğini bu yazılım üzerinden takip ediyoruz. Burada esas amacımız hem iş yükünü azaltmak hem de yapay zekanın da katkısıyla tedavi protokollerini ileriye dönük olarak düzenlemek. Amacımız, vatandaşlarımızın tarama sonrası sistematikte zaman kaybına uğramadan erken tanıya hızlı bir şekilde ulaşmasını tesis etmek.” İl Sağlık Müdürlüğü Destek Hizmetleri Başkan Yardımcısı ve Proje Koordinatörü Dr. Kemal Kural
Yenidoğanlarda konjenital metabolik hastalıklarla karşılaşılması durumunda, erken tanının yanı sıra tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlanması hayati öneme sahip. Dr. Kural, erken müdahalenin olumlu etkilerini şu sözlerle açıklıyor:
“Örneğin farmakolojik tedaviler, destek tedavileri… Bunlara hızlı ulaşmak ve etkin bir şekilde başlamak çok hayati. Bunu zaten birçok hastalık grubunda görüyoruz. Keza nörogelişimsel bir bozukluk olan otizm spektrumu bozukluğunda da tanı ne kadar erken konulursa çocukların eğitim ve rehabilitasyon süreçlerinden çok daha fazla fayda sağladığı ve hatta yüzde 100’e varan iyileşmeler görülebildiği belirtiliyor.”
Yapay zeka destekli bu proje, sadece klinik süreçler açısından değil, bilimsel araştırmalar için de muazzam bir potansiyel barındırıyor. Dr. Kural, oluşacak devasa veri tabanının, bilim insanlarından hocalara, tüm tıp dünyasının hizmetine sunulacağını ve Türkiye için bilimsel bir atılım olacağını vurguluyor.
