Türkiye-İtalya İlişkileri Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi Ekseninde İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinlikte, TÜBA Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Açılış konuşmalarını İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu yaptı.

Ortak tarihsel birikim vurgusu

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını belirtti. Akdeniz’in ortak geçmişi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimin bu ilişkilerin köklerini oluşturduğunu ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve mali bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci özetledi.

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını kaydetti.

TÜBA yayını ve akademik iş birliği

Konuşmasında tarihsel belgelerin önemine dikkat çeken Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan diplomatik raporlara dayanan çalışmanın, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu belirtti.

Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine de özel önem verdi. Roma’da katıldığı, Avrupa Birliği destekli Water4All projesini ve atık suyun geri kazanımı üzerine yürütülen araştırmaları anlattı. İtalyan ortaklarıyla yeni proje önerileri sunulduğunu söyledi. TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasına değindi.

Bilim diplomasisi ve küresel sorunlar

Koyuncu, bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendiren temel araçlardan biri olduğunu belirtti. İklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını ifade etti. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’nu (WSF) hatırlattı.

Etkinliğin açılışının ardından Gaetano Sabatini, modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Alessandro Albanese Ginammi, Türkiye-İtalya ticari ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerinin mevcut durumunu ve geleceğini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.