TÜBA Başkanı Şeker: İklim Krizi Bir Sağlık Krizidir, Bilim Akademileri Köprü Olmalı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamındaki “Science and Leadership for Climate-Resilient Health Systems” başlıklı uluslararası etkinlikte, iklim politikalarında bilim akademilerinin üstlenmesi gereken rolü anlattı. Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birlikleri çağrısında bulundu.

Etkinlik 9 Kasım 2026 tarihinde Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleştirildi. Oturumun moderatörlüğünü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yaptı. Panelde Şeker’in yanı sıra Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso konuştu.

Sağlık Riskleri Artıyor

Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine dayanarak 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde yılda yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandığını hatırlattı. Şeker, bu sorunlara karşı “Tek Sağlık” yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini ve bu yaklaşımın bakanlıkları, yerel yönetimleri, üniversiteleri ve bilim akademilerini kapsayan bir yönetişim modeline dönüşmesi çağrısını yaptı.

Üç Temel Başlık

Şeker, akademilerin katkısını bağımsız bilimsel danışmanlık, önleyici sağlık hizmetleri ve eşitlikçi uluslararası iş birliği olmak üzere üç başlıkta değerlendirdi. TÜBA’nın 2020 yılında yayımlanan “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan sentez raporuna da değindi.

Moderatörün, düşük ve orta gelirli ülkelerde akademilerin politikalar üzerindeki etkisini nasıl artırabileceğine dair sorusuna yanıt veren Şeker, “Tek Sağlık” konseylerinin kurulmasını, bölgesel veri sistemlerinin geliştirilmesini ve araştırmacılara eşit ortaklık tanınmasını önerdi. Şeker, yanıtını şu sözlerle tamamladı: “Kısacası: konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın. Akademiler, bu üç adımın hepsinde köprü görevi görebilir.”

Başarının Ölçütü

Şeker, iklim ve sağlık alanındaki başarının üretilen stratejilerin sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini vurguladı.