Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından paylaşılan verilere göre, depremlerden etkilenen 11 ildeki üniversiteler, sadece yaralarını sarmakla kalmayıp, bilimsel ve sosyal sorumluluk projeleriyle de göz kamaştırıyor. Son dönemde 13 binden fazla bilimsel yayına imza atan bu kurumlar, bölgenin yeniden inşasında kilit rol oynuyor.
6 Şubat depremlerinin derin izlerini taşıyan bölgemizde, yükseköğretim kurumları sadece yaralarını sarmakla kalmıyor, aynı zamanda bilimin ve toplumsal dayanışmanın gücüyle geleceğe umut aşılıyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından açıklanan verilere göre, depremlerden etkilenen 11 ildeki üniversitelerimiz, gösterdikleri direnç ve üretkenlikle adeta bir bilim fırtınası estiriyor.
Afet sonrası dönemde eğitim-öğretime ara vermeden devam eden üniversitelerimiz, bilimsel çalışmalara hız kesmeden sarıldı. Depremden etkilenen 11 ildeki 18 devlet ve vakıf üniversitesi, 2024 yılında 11 bin 734 bilimsel yayına imza atarken, bu sayı 2025 döneminde toplamda 13 bin 364 ulusal ve uluslararası yayına ulaşarak büyük bir başarıya dönüştü. Bu rakamlar, bölgedeki bilimsel potansiyelin ne denli güçlü olduğunu ve zorluklara rağmen nasıl filizlendiğini gözler önüne seriyor.
Üniversiteler, sadece akademik yayınlarla yetinmedi. Aynı zamanda, ilk yardım eğitimlerinden deprem farkındalığına, hijyen ve gıda güvenliğinden anne-çocuk destek programlarına, yapay zekadan dijital oyunlara kadar pek çok farklı alanda sosyal sorumluluk projeleriyle toplumun yanında oldu. Bu projeler, depremzedelerin hayatlarına dokunarak onlara destek ve umut kaynağı olmayı hedefledi.
Son bir yılda 2 bin 718 ulusal ve uluslararası bilimsel yayınla dikkat çeken Harran Üniversitesi, depremlerin öncü belirtilerini yakalamak amacıyla hayati bir projeye imza attı. “Yerelektrik Değişimlerin Analizi ile Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) İzleme ve Deprem Erken Uyarı Sistemi Araştırması” projesiyle, yer altındaki elektriksel değişimler izlenerek deprem öncülleri belirlenmeye çalışılıyor. Bu, bölge için kritik bir çalışma niteliğinde.
Adıyaman Üniversitesi, “Görüş Ötesindeki Canlıların Lazer ve Ses Sinyalleri Kullanarak Yapay Zeka ile Tespiti” projesiyle, görüş alanı dışındaki canlı ve nesneleri lazer ve ses sinyalleriyle tespit etmeyi, ardından yapay zeka destekli analizlerle değerlendirmeyi amaçlıyor. Bu yenilikçi yaklaşım, afet anlarında kurtarma çalışmalarına yeni bir boyut kazandırabilir.
Geçtiğimiz yıl 1778 yayın üreten ve 71 çalışmaya patent alan Fırat Üniversitesi koordinasyonunda, Kahramanmaraş merkezli depremlerin Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) üzerindeki istihdam ve üretim etkileri detaylı bir şekilde incelendi. Bu tür araştırmalar, bölgenin ekonomik iyileşmesi için yol haritası sunuyor.
Hatay Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle “Aile Yılı” kapsamında kurulan “Aile Üniversitesi”, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi’nin önemli sosyal katkılarından biri oldu. Bu girişim, ailenin ve toplumsal dayanışmanın önemini bir kez daha vurguluyor.
İskenderun Teknik Üniversitesi, “Afet Sonrası Rehabilitasyon ve Yeniden Yapılanma Projesi” ile Hatay’da toplumsal, çevresel ve ekonomik iyileşmeye katkı sunmaya odaklandı. Gönüllülük temelli uygulamalarla bölgenin yeniden ayağa kalkmasına destek veriliyor.
Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi, gençlerin depremlerin etkilerini atlatmalarına yardımcı olmak amacıyla “Gençlik Gelişim Akademisi”ni hayata geçirdi. Ayrıca, gençleri dijital oyun sektörüne hazırlamayı hedefleyen “Dijital Oyun Geliştirme Akademisi (DOGA)” ile geleceğin yeteneklerini yetiştiriyor.
Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Nurdağı Meslek Yüksekokulu, depremde hasar görmüş atıl tarım aletlerini yenilikçi teknolojilerle donatarak eğitime kazandırdı. Üniversite ayrıca, “Atık Antep Fıstığı Kabuğundan Nanolif veya Nano Parçacık Tabanlı Biyoaktif Gıda Ambalaj Malzemesi Üretim Yöntemi” ile çevre dostu bir patente imza attı.
Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, geçtiğimiz yıl “Bilim Kafe” etkinlikleriyle yüzlerce vatandaşa ulaştı. Ancak asıl gurur verici başarı, sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda “Dünya’nın İlk Su Ayak İzi Belgeli Üniversitesi” unvanını alması oldu. Bu, çevresel sorumlulukta dünya çapında bir örnek teşkil ediyor.
YÖK öncülüğünde hayata geçirilen Bilim İletişimi Ofisleri (BİO) sayesinde, üniversitelerde üretilen bilgi toplumla buluşuyor. Geçtiğimiz yıl 1413 bilimsel yayın yapan Çukurova Üniversitesi, bilim kafelerle bölgede yaklaşık 18 bin kişiye ulaşarak bilimi halkın ayağına getirdi.
Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi ise “Deprem Farkındalığı ve Psikolojik Boyutu” saha etkinlikleri düzenleyerek, toplumun bilinçlenmesine katkı sağladı.
Hasan Kalyoncu Üniversitesi, arama kurtarma çalışmalarında kesintisiz görev yapabilen, kendi güç istasyonuna sahip “Yapay Zeka Tabanlı Güç Hatlı İletişim Altyapısına Sahip Kablolu Drone Yazılım ve Donanımlarının Geliştirilmesi” projesiyle afet müdahale kapasitesine önemli bir destek sundu.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, deprem atıklarını sürdürülebilir yapı malzemelerine dönüştürme ve depremzedelerin travma düzeyleri üzerine yaptığı çalışmalarla ekonomik, çevresel ve psikososyal katkılar sağlamaya devam ediyor.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi son bir yılda 307 bilimsel yayınla, Malatya İnönü Üniversitesi ise 1193 ulusal ve uluslararası makaleyle bilimsel üretkenliğini sürdürdü.
Malatya Turgut Özal Üniversitesi, “Yıkımın Ardında: Umut ve Dayanışma Söyleşisi” etkinlikleriyle depremden etkilenen kadınların psikososyal iyilik hallerini desteklemeyi hedefledi.
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, geçtiğimiz dönemde 914 bilimsel yayına imza atarken, Mersin Üniversitesi yürütücülüğünde Gazi ve Akdeniz Üniversiteleri iş birliğiyle “Anne Çocuk Destek Programı (AÇDEP)” hayata geçirildi.
Sanko Üniversitesi, Gaziantep’te ebeveynlerini kaybetmiş veya tedavi gören ebeveynlerinin yanında refakatçi kalan çocuklara yönelik bir projeyle, onların sağlık, eğitim ve psikososyal açıdan desteklenmesini amaçlıyor.
Dicle Üniversitesi de geçtiğimiz yıl 1331 ulusal ve uluslararası bilimsel yayınla bölgenin bilimsel gelişimine katkı sağladı.
Tüm bu projeler ve yayınlar, depremden etkilenen üniversitelerin sadece akademik birer kurum olmanın ötesinde, toplumsal birer kalkan ve umut kaynağı olduğunu gösteriyor. Bilimin ışığı, bölgenin küllerinden yeniden doğuşuna rehberlik etmeye devam ediyor.
