Üç Yılın Ardından 6 Şubat: Büyük Felaketten Büyük İnşaya

Türkiye’nin hafızasına kazınan o acımasız şafak vakti… Takvimler 6 Şubat’ı gösterdiğinde, saat 04.17’de Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesi merkezli 7,7 büyüklüğündeki depremle uyandık. Öğleden sonra, 13.24’te bu kez Elbistan merkezli 7,6 büyüklüğündeki ikinci sarsıntı, acıları katladı. Bu iki dev deprem, 11 ilimizde, 124 ilçemizde ve binlerce köyümüzde yıkıcı izler bıraktı; tam 120 bin kilometrekarelik bir alanda 14 milyon vatandaşımızı doğrudan etkiledi.

6 Şubat’ın Sızısı Taptaze: Üç Yıl Önce Yıkılan Hayatlar

O gün, ülkemiz adeta bir yas perdesine büründü. Yedi günlük milli yas ve hemen ardından ilan edilen Olağanüstü Hal (OHAL) süreciyle, devlet tüm imkanlarını seferber etti. Asrın felaketi olarak kayıtlara geçen bu yıkımda, 53 bin 537 canımızı yitirdik, 107 bin 213 vatandaşımız ise yaralandı. Bu sadece bir sayıdan ibaret değil, her biri ayrı bir hayat, ayrı bir hikaye demekti.

İlk Anlarda Dev Bir Seferberlik: Herkes Tek Yürek Oldu

Felaketin şoku atlatılır atlatılmaz, bölgeye uzanan yardım eli çığ gibi büyüdü. Kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve binlerce gönüllü, tek yürek oldu. Su, gıda, ilaç, giyecek; yaşam için ne gerekiyorsa, hızla afetzedelere ulaştırıldı. Bu, Türkiye’nin dayanışma ruhunun en çarpıcı örneklerinden biriydi.

650 Bin Can Siper Oldu

Deprem bölgesinde, 39 bin yıkık enkazda arama, yaşam belirtisi olan 26 bin 32 binada ise kurtarma çalışmaları yapıldı. Bu kahramanca çabalarda, 11 bin 488’i uluslararası ekiplerden olmak üzere 35 bin 250 arama kurtarma personeli ve 142 bin güvenlik görevlisi dahil, toplam 650 bin kişi görev aldı. Her biri, zamanla yarışarak bir cana umut olmak için var gücüyle çalıştı.

Yardım Köprüleri Kuruldu: Karadan, Havadan, Denizden

Bölgeye tam 20 bin araç ve ağır iş makinesi, 141 helikopter, 182 uçak, 23 gemi yardım taşıdı. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın gemileri adeta yüzen hastanelere ve lojistik üslere dönüştü. Hava araçlarıyla 17 bin 500’ü aşkın sorti yapılarak, sıhhi tahliye, personel ve malzeme nakli gerçekleştirildi. Türk Hava Yolları (THY) öncülüğünde 2 milyondan fazla yolcu ve 32 bin 770 ton yardım malzemesi havadan taşındı. Yerli ve milli insansız hava araçları ise arama kurtarma ve koordinasyonun görünmez kahramanlarıydı. Bu olağanüstü çabalarla, 3 milyon 549 bini aşkın afetzede güvenli bölgelere tahliye edildi.

Geçici Barınma Çözümleri: Evsiz Kalanlara Sıcak Yuva

Depremin vurduğu 11 ilde, evleri yıkılan veya hasar gören milyonlarca insan için acil barınma alanları kuruldu. 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu. Bu sayede yaklaşık 2,5 milyon insana barınma imkanı sunuldu. Ayrıca, KYK ve MEB yurtlarında 1 milyon 188 binden fazla afetzede misafir edildi.

Çadır ve Konteyner Kentler Hayat Verdi

Kısa sürede 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu ve 707 bin afetzede bu “modüler evlerde” yaşamaya başladı. Bu kentler sadece birer barınak olmakla kalmadı; beslenme, eğitim, sağlık ve sosyal donatı alanlarıyla tam teşekküllü yaşam merkezleri haline geldi. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) gemilerini dahi yaşam alanlarına dönüştürdü, TCDD vagonları ev sahipliği yaptı. İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda AFAD ve Kızılay işbirliğiyle gıda ve market alışverişleri için maddi destekler sağlandı.

Askerin Yaraya Merhemi: Mehmetçik Sahadaydı

Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), deprem bölgesinde 40 binden fazla asker, uzman ve teknik personel ile görev yaptı. 29 arama kurtarma köpeği de bu kutsal çalışmaya destek verdi ve 327 kişi enkaz altından sağ çıkarıldı. 65 uçak, 71 helikopter, İHA ve TİHA’lar ile kurulan hava köprüsü, yardım malzemelerini taşıdı, yaralıları ve tahliye olmak isteyenleri nakletti. TCG Bayraktar ve TCG Sancaktar gemileri hem lojistik destek sağladı hem de Rol-2 seviyesinde yüzen hastane görevi üstlendi. Kışlalar, orduevleri ve askeri tesisler afetzedelere kapılarını açtı, 72 bin çadır kuruldu. Mehmetçik Okulları ile 251 eğitim yuvası açıldı.

“Asrın İnşası” Hareketi: Kalıcı Konutlar Yükseliyor

Depremin açtığı yaranın sarılması için 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) gibi devasa bir bütçe ayrıldı. Kamu, özel sektör, STK’lar ve uluslararası kuruluşların işbirliğiyle, hasarların telafisi ve risklerin azaltılması hedeflendi. Özellikle kalıcı konutların yapımında sona yaklaşıldı. Bugüne kadar 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 iş yerinin kurası çekilerek hak sahiplerine teslim edildi.

Eğitim ve Altyapıya Dev Yatırım

Eğitim faaliyetlerinin aksamaması için 13 bin 321 derslik inşası için 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirilmesi için 6,9 milyar lira harcandı. Tüm çalışmalar tamamlandığında, bölgedeki derslik sayısının deprem öncesine göre yüzde 15 artması planlanıyor. Üniversite binalarının yeniden yapımına ve altyapı yenilemelerine ise 5,1 milyar lira ayrıldı.

İstihdama Destek, Yerel Yönetimlere Nefes

Bölgedeki istihdam kaybını önlemek amacıyla 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırıldı, bu alana 2,9 milyar lira kaynak aktarıldı. Yerel yönetimlere ise altyapı, çevre düzenlemesi ve ekipman temini için 4 milyar lira nakdi kaynak gönderildi. Toplam proje tutarı 21,9 milyar lirayı bulan projelerle belediyelerin acil ihtiyaçları gideriliyor. Enerji altyapısındaki hasarların giderilmesi için de 51,1 milyar lira harcandı.

Ekonomik Damarları Güçlendirme Hamlesi: Tarım ve Sanayi

Kara yolu ve otoyolların onarımı için 19,8 milyar lira, yeni yerleşim yerlerine erişim için 40 milyar lira, kent içi yollar için 8,5 milyar lira harcandı. Demir yolu hatlarının onarımına 26,4 milyar lira yatırım yapıldı. Tarım sektörüne 17,4 milyar lira destek ödemesi yapıldı. KOSGEB ve kalkınma ajansları aracılığıyla sanayinin yeniden ayağa kalkması için 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi. Küçük sanayi siteleri inşa edildi. Türkiye’nin üretim ve ihracat üssü olan bu bölgenin ekonomisi yeniden güçleniyor.

Süratli ve Kapsamlı Yeniden Yapılanma: Saatler İçinde Yeni Evler

Bölgedeki inşa faaliyetleri eşi benzeri görülmemiş bir hızla ilerledi. Yapılan planlamalar doğrultusunda saatte 23, günde ortalama 550 konut üretilerek afetzedelerin kullanımına sunuldu. İnşa edilen konutlar sadece dört duvar değil; sosyal donatıları, parkları, kültürel alanları ve şehir meydanlarıyla bütüncül bir yaşam alanı olarak tasarlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla düzenlenen törende 455 bininci konutun anahtarı hak sahibine teslim edilerek bu büyük ilerleme taçlandırıldı.

Kırsalda Yeniden Canlanma: Köy Evleri ve Dükkanlar

Yeniden yapılanma projeleri sadece şehir merkezleriyle sınırlı kalmadı. Bölgenin ekonomik ve sosyal dokusunu korumak amacıyla 11 ilde 43 bin yeni dükkan inşa edildi. 4 bin 333 köyde yürütülen çalışmalarla 63 bin köy evi tamamlanarak teslim edildi. Türkiye’nin çevre uzunluğuna eş değer olan 11 bin kilometrelik altyapı projesi hayata geçirildi. Aslına uygun olarak inşa edilen bu köy evleri ve dükkanlar, kırsal nüfusun yerinde kalmasını sağlayarak, deprem bölgesindeki hayatın normale dönmesinde kritik bir rol oynamaya devam ediyor.