Karın içi organlara yayılan yumurtalık kanserinde sıcak kemoterapi kriterleri

Karın zarına ve karın içi organların yüzeyine tutunabilen over kanserinde cerrahi müdahale sadece yumurtalık dokusuyla sınırlı kalmayıp bağırsak ve diyafram gibi alanlara kadar uzanabiliyor.

Ameliyatta hedeflenen tümör temizliği

Hastalığın vücuttaki dağılımı, tümörün biyolojik yapısı ve hastanın genel sağlık dengesi, uygulanacak cerrahinin sınırlarını doğrudan belirliyor. Ameliyat masasında birincil amacın hastanın yaşam güvenliğini koruyarak görünürdeki bütün tümör odaklarının vücuttan uzaklaştırılması olduğunu belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, cerrahi prensipleri şu cümlelerle aktardı:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Sıvı dolaşım mekanizması ve yöntemin sınırları

Isıtılmış ilaçlı sıvının cerrahi sırasında karın boşluğuna verilip özel bir mekanizmayla dolaştırılması, tıpta HIPEC yani hipertermik intraperitoneal kemoterapi olarak tanımlanıyor. Cerrahi kitle çıkarımının bitiminde başlatılan bu işlemle, gözle saptanamayan karın içindeki mikroskobik kanser hücrelerinin yok edilmesi hedefleniyor. Verilecek ilacın niteliği, sıvının sıcaklık derecesi ve karında kalma süresi önceden saptanan tedavi protokolüne göre yönetiliyor.

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Kahramanoğlu, bu tedaviye bağlanan abartılı beklentilerin önüne geçmek adına şu uyarıyı yaptı: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

OVHIPEC-1 çalışması ve ASCO kılavuzundaki şartlar

Yöntemin klinik etkinliğine işaret eden sağlam bilimsel kanıtlar, ameliyattan evvel kemoterapi görüp akabinde operasyona alınan seçilmiş evre III epitelyal over kanseri hastalarının sonuçlarına dayanıyor. Bahse konu hasta kümesinde yürütülen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun vadeli verileri, operasyona bu ısıtılmış kemoterapinin dahil edilmesinin hastalığın nüksünü ötelediğini ve sağkalım süresini geliştirdiğini belgeliyor.

Tümörün ilk kez tekrarladığı, platin bazlı kemoterapiye duyarlı olduğu saptanan ve gözle görülür tümörleri operasyonla tamamen arındırılan seçilmiş olgularda da sağkalım artışı gösteren araştırmalar yer alıyor. Fakat bu grupta ağır yan etki riskinde artış yaşandığı için hastaya sunulacak faydanın yaratabileceği tehlikelerle birlikte kıyaslanması gerekiyor.

Söz konusu neticelerin hastalığın her aşamasına veya her patolojik tümör türüne mal edilemeyeceğini bildiren Kahramanoğlu, hastanın fiziki dayanıklılığı, böbreklerinin çalışma durumu, kemoterapiye verdiği yanıt ve yapılacak cerrahinin sınırlarının kararda ana etkenler olduğunu dile getirdi. Güncel ASCO rehberi de operasyon öncesi kemoterapi sürecini tamamlayan, genel sağlık durumu ve böbrek değerleri uygun evre III vakalarda yöntemin operasyon esnasında bir alternatif olarak gündeme getirilebileceğini ifade ediyor.

Tedavi seçiminde temkinli yaklaşımı savunan hekim, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

Operasyon öncesi hazırlık ve ekip çalışması

İleri evredeki kadın hastalıkları kanserlerinde kimi hastalarda ameliyat ilk seçenek olurken, kimi hastalarda kemoterapi uygulamasının öne alınması gerekebiliyor. Yol haritasının netleştirilmesi için jinekolojik onkoloji alanının detaylı analizi gerekiyor. İleri düzey ameliyatlar cerrahi tecrübenin yanında anestezi, ihtiyaç halinde yoğun bakım hizmeti, medikal onkoloji branşı ve ameliyat sonrası bakım kadrolarının tam bir koordinasyon içinde bulunmasını zorunlu kılıyor.

Hastalığın yönetiminde bütüncül stratejinin önemini çizen Kahramanoğlu, görüşlerini şu ifadelerle özetledi: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”