İletişim Başkanı Duran’dan Dijital Devrime Kritik Bakış: Oyunlar ve İçerikler Kontrol Altında

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, “Sosyal Medyada Sorumluluk, Özgürlük ve Güvenlik Paneli”nde yaptığı konuşmayla dijital dünyanın nabzını tuttu. Günümüzde artık sadece gerçek bir hayatımız olmadığını, onunla paralel bir de sanal, dijital bir evrenin var olduğunu dile getiren Duran, “Hatta bazen hangisinde daha çok vakit geçiriyoruz, şaşıp kalıyoruz” diyerek hepimizin zihinlerini meşgul eden bir gerçeğe parmak bastı.

Duran, biz çevrimiçi olmasak bile bu sanal dünyanın sürekli işlediğini, büyük şirketlerin verilerimizle adeta dans ettiğini vurguladı. Bu durumda, hayatımızın iki paralel kolda aktığını görmezden gelemeyiz. İşte tam da bu noktada, sorumluluk, özgürlük ve güvenlik üçlemini masaya yatırmaktan daha makul ne olabilir ki?

Dijitalin İki Yüzü: Sınırsız Özgürlük ve Sinsi Tuzaklar

Duran, teknolojinin getirdiği devrim niteliğindeki gelişmelerin farkında olduklarını belirtti. Yapay zekanın da aralarına katılmasıyla hayatımız daha kolay, tecrübelerimiz daha çeşitli hale geliyor. Burası adeta bir “özgürlükler alemi” gibi. Ancak madalyonun bir de öteki yüzü var:

Mahremiyet ve Dezenformasyon Tehdidi

Dijital mecraların sunduğu sınırsız etkileşim, ifade özgürlüğümüzü genişletirken, beraberinde yeni risk alanları da getiriyor. Mahremiyetimiz, kimlik bilgilerimiz, dezenformasyon ve toplumsal kutuplaşma gibi hassas konular, bu sınırsız ortamda savunmasız kalabiliyor. Duran, sosyal medyanın kendi başına akıp giden bir sel gibi görülemeyeceğini, burada da belli kurallara ve bir regülasyona ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi. “Burası fütursuzca her şeyin ortaya konulduğu bir alan olmamalı” diyerek dijital etik çağrısında bulundu.

Dijital Etik: Gençlerin Geleceği İçin Elzem

Özellikle genç nesiller için sosyal medyanın “tek tipleştirici” bir etki yaratma potansiyelinden endişe duyan Duran, algoritmaların bizi nasıl yönettiğine dikkat çekti. Bilgi, imge, moda ve kanaat alışverişinde algoritmaların gizli birer orkestra şefi gibi çalıştığını anlattı.

Hız, Sınırsızlık ve Kontrolsüzlük Üçgeni

Duran’a göre dijitalleşme, yapay zeka ve sosyal medya hız, sınırsızlık ve kontrolsüzlük gibi kavramlarla iç içe geçmiş durumda. Bu alanların etik bir zemine oturtulması şart. Çocukların ve gençlerin toplumla doğrudan temas kurmasını sağlayan bu mecralar, aynı zamanda etik tartışmaların da odağında. Mahremiyet, sınırlar, güvenlik ve toplumsal kaygı gibi konularda zaaf üretebilen bu evrende, bazı temel ilkelerde uzlaşmak zorundayız. Dezenformasyonun önlenmesi, nefret söyleminin reddi, cinsiyetçi yaklaşımlardan kaçınma, çocukların ruhsal gelişimine zarar verilmemesi gibi konular, hem ulusal hem de küresel ölçekte bir ortak akıl gerektiriyor.

Algoritma Tuzağı ve Dijital Bağımlılık

Kapitalist sistemin getirdiği “tıklanma” ve “etkileşim alma” kaygısının, zaman zaman etik sınırları aştığını belirten Duran, ekran başında gençlerin algoritmalar tarafından nereye sürüklendiğini görmemiz gerektiğini vurguladı. “Hangi şirketin, hangi çıkar grubunun, hatta hangi devletin mahremiyetimize göz diktiğini bilmeden, gençlerimizin yönlendirilmesine kayıtsız kalamayız” sözleriyle dijital egemenlik konusundaki hassasiyetini dile getirdi.

Dijitalleşmenin beraberinde getirdiği “sosyal izolasyon” ve “dijital bağımlılık” gibi riskler de Duran’ın değindiği önemli noktalar arasında. Filtrelenmiş, idealize edilmiş ve çoğu zaman gerçek dışı “kusursuz hayatlar”, gençlerin yetersizlik duygularını besleyerek, onları dopamin temelli bir bağımlılığın kucağına itiyor. “Durmadan kaydırılan ekranlar, anlık videolar… Bunlar bambaşka bir dijital hafıza ve zeka yaratıyor. Zihinsel yorgunluk, anksiyete, depresyon… Bunların ne kadar farkındayız?” diyerek derin bir sorgulama başlattı.

Zararlı İçeriklere Karşı Ortak Cephe

Ruh sağlığı kırılganlıkları, dijital zorbalık, şiddet ve nefret dilinin dijital alandaki yükselişi gibi konulardan rahatsızlık duyan Duran, çevrimiçi oyunlar ve görsel paylaşım mecraları başta olmak üzere, zararlı içeriklere erişimin kolaylaştığı ve kişisel verilerin kötüye kullanıldığı bir ekosisteme işaret etti. Özellikle sanal bahis ve kumar içeriklerinin yaygınlaşmasının, aileleri yıkan ve bireylerin hayatlarına mal olan olumsuzluklar doğurduğunu vurguladı. Bu nedenle, sadece çocuklar ve gençlerin değil, tüm bireylerin dijital risklere karşı bilinçlenmesi hayati önem taşıyor.

Duran, bu dijital dünyadan kopmanın imkansız olduğunu, ancak kontrolün bizde olması gerektiğini belirtti. Kamusal bir sorumluluk anlayışının elzem olduğunu ifade eden İletişim Başkanı, devlet kurumlarından sivil toplum kuruluşlarına, akademisyenlerden ailelere kadar çok yönlü bir işbirliğinin şart olduğunu vurguladı.

Devlet, Aile ve Platformlara Düşen Görevler

Devletin hukuki zemini oluşturarak düzenleyici ve denetleyici rol üstlenmesi, ailelerin farkındalık düzeyini artırması, dijital platformların ise daha fazla sorumluluk yüklenmesi gerektiğinin altını çizdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Dijital teknokültürün bilhassa gençlerin üzerindeki olumsuz etkilerini sadece topyekün bir dayanışma ruhuyla engelleyebiliriz” sözlerini hatırlatarak, panelin bu amaca hizmet etmesini umduğunu dile getirdi.

Oyun Denetimleri ve Yeni Yasal Adımlar Yolda

Sosyal medya sınavlarının sadece Türkiye’nin değil, tüm dünyanın mücadelesi haline geldiğini belirten Duran, birçok ülkenin bu konuda adımlar attığını hatırlattı. Amerika’dan Çin’e, Avustralya’dan Almanya’ya kadar yaş doğrulama, ebeveyn onayı, algoritmik sorumluluk ve oyun içerik denetimleri gibi uygulamaların hayata geçirildiğini aktardı.

Türkiye’de de mevcut düzenlemelerin bulunduğunu belirten Duran, 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi” Kanunu ile 6698 sayılı “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu”nun bu alanda güvence sağladığını ifade etti. Ancak teknolojinin durmaksızın ilerlemesi nedeniyle yeni yasal düzenlemelerin de kaçınılmaz olduğunu söyledi. “Dijital Mecralarda Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” taslak raporunun Meclis’te kabul edildiğini hatırlatan Duran, İletişim Başkanlığı olarak medya okuryazarlığı ve dijital risklere karşı farkındalık çalışmalarına tüm güçleriyle destek verdiklerini sözlerine ekledi.