Gazze Şeridi’ne ulaşan insani yardımlar, İsrail’in tır sayısını önemli ölçüde azaltma talebiyle yeniden tartışma konusu oldu. ABD destekli ateşkes planının ikinci aşamasında gündeme gelen bu istek, bölgedeki insani krizin boyutlarını derinleştirebilir ve uluslararası tepkilere neden olabilir.
Gazze Şeridi’ne nefes olmaya çalışan insani yardım koridoru, İsrail’in son hamlesiyle yeniden darboğaza girme riskiyle karşı karşıya. ABD’nin desteklediği ateşkes anlaşmasının ikinci evresinde, İsrail ordusu beklenmedik bir taleple geldi: Gazze’ye girmesi planlanan 600 insani yardım tırının üçte ikisinin azaltılmasını istiyor.
The Jerusalem Post gazetesinin ordu kaynaklarına dayandırdığı bu iddia, bölgedeki zaten kırılgan olan insani durumu daha da kötüleştirebilecek nitelikte.
Peki, İsrail bu kısıtlamayı neden istiyor? Ordu kaynakları, Gazze’deki nüfusun aslında günde sadece 200 tıra ihtiyaç duyduğunu öne sürüyor. Daha da vahimi, gelen yardım tırlarının “Hamas tarafından ele geçirildiği ve örgütün bölgedeki kontrolünü güçlendirmek için kullanıldığı” iddiası dile getiriliyor.
10 Ekim’deki ateşkesin ilk aşamasında, “uzun vadeli gıda güvenliğini sağlamak ve ABD yönetimine iyi niyet göstermek adına” günlük 600 yardım tırına onay verildiği belirtilirken, ikinci aşamanın bu anlayışla yürütülemeyeceği kanaati hakim.
Bu iddialara karşılık, uluslararası kuruluşlar ve Gazze’deki yerel yetkililerden farklı sesler yükseliyor.
Birleşmiş Milletler (BM), ateşkes sonrası dahi İsrail’in uyguladığı kısıtlamalar nedeniyle Gazze Şeridi’ne yeterli yardımın ulaşmadığına dikkat çekiyor. Bölgedeki insani felaketin boyutları göz önüne alındığında, BM’nin bu uyarısı, İsrail’in talep ettiği kısıtlamaların vahim sonuçlarını gözler önüne seriyor.
Gazze’deki hükümetten gelen açıklamalar ise İsrail’in “ilk aşamada 600 tırın girişine izin verdiği” iddialarıyla tamamen çelişiyor. Gazze Hükümetinin Medya Ofisi Müdürü İsmail es-Sevabite, 24 Kasım’da yaptığı bir açıklamada, “Ateşkes anlaşması ve günlük en az 600 yardım tırı ile ticari malzemenin girişini öngören bağlayıcı insani protokole rağmen, işgalci İsrail Gazze’ye günlük en fazla 200 tırın girişine izin veriyor” diyerek durumun vahametini ortaya koymuştu.
İsrail’in saldırıları ve sıkı ablukası, Gazze’yi açlığın kol gezdiği, su, ilaç, tıbbi gereçler ve hijyen malzemesinin adeta lüks sayıldığı bir insani felaketin eşiğine itmiş durumda. Yerel ve uluslararası yardım kuruluşları, İsrail’in “açlığı ve susuzluğu bir silah gibi kullandığını” dile getirerek dünyanın dikkatini bu duruma çekmeye çalışıyor.
Yardım krizi devam ederken, İsrail ordusunun Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin (NCAG) kuruluşundan da rahatsız olduğu ortaya çıktı. The Jerusalem Post’a göre, İsrail ordusu bu komitenin “Hamas’ın işini kolaylaştırdığı” görüşünde.
ABD’nin Gazze için duyurduğu barış planı çerçevesinde kurulan NCAG, İsrail ordusu tarafından Hamas için yalnızca taktiksel bir geri çekilme aracı olarak görülüyor. Ordu kaynakları, Hizbullah’ın Lübnan’da yaptığı gibi, Hamas’ın bölgeyi perde arkasından kontrol etmeyi hedefleyeceğini ileri sürüyor.
NCAG’nin büyük ölçüde Filistin Yönetimi’nin etkisi altında olacağı, ancak yine de Hamas kontrolündeki alt kademe saha yetkililerine güvenmek zorunda kalacağı düşünülüyor. Komite çalışmalarına başlasa da, sahada etkisinin görülmesi için 2 ila 3 ay gibi bir süreye ihtiyaç duyulacağı değerlendirmesi yapılıyor.
Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki sınır kapısının açılmasıyla NCAG üyelerinin sahada görevlerine başlamasının kolaylaşması bekleniyor. Komite, 16 Ocak’ta Mısır’ın başkenti Kahire’de çalışmalarına başlamıştı.
Ulusal Komite, Gazze’de günlük kamu hizmetlerini yürütmekle görevli, siyasi olmayan bir yapı olarak tanımlanıyor. Başkan Ali Şaas ve 11 Filistinli isimden oluşuyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın planına göre, bu komite Gazze’deki geçiş sürecini yönetecek 4 ana yapıdan biri: Diğerleri ise Barış Kurulu, Gazze Yürütme Konseyi ve Uluslararası İstikrar Gücü.
Gazze’deki bu karmaşık tablo, hem insani yardımın geleceği hem de bölgedeki yönetim boşluğunun nasıl doldurulacağı konusunda ciddi belirsizlikleri beraberinde getiriyor.
