Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Kahramanmaraş depremlerinin üçüncü yılında uluslararası basına Türkiye’nin yeniden inşa ve ihya sürecini anlattı. 11 ilde yürütülen çalışmaları, hız ve kaliteden ödün vermeden nasıl gerçekleştirdiklerini ve ‘Devlet Baba’ anlayışıyla yaraları nasıl sardıklarını vurguladı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin 3. yıl dönümünde, uluslararası basının karşısına Kahramanmaraş’ta çıktı. İletişim Başkanlığı’nın ev sahipliğinde gerçekleşen bu kritik buluşmada, Bakan Kurum, o yıkıcı afetin izlerini silmek için atılan devasa adımları, 11 ilde yürütülen yeniden inşa ve ihya sürecinin tüm detaylarını dünya medyasıyla paylaştı.
11 farklı ülkeden, ABD’den Çin’e, Almanya’dan Azerbaycan’a kadar geniş bir coğrafyadan gelen gazetecilere hitap eden Bakan Kurum, sunumunu öncesi ve sonrası görsellerle zenginleştirdi. Sözlerine, “100’den fazla ülkenin yüzölçümünden daha geniş, 110 bin kilometrekarelik bir alanda, bir gecede tam 14 milyon insanımızın yaşamı altüst oldu” diyerek başladı. Yedi büyükşehir de dahil olmak üzere 11 ilde hayatın adeta durduğunu, 50 bini aşkın vatandaşın ebediyete uğurlandığını ve milyonlarca kişinin evsiz kaldığını belirtti. Yıkımın sadece konutlarla sınırlı kalmadığını, enerji ağlarından havalimanlarına, köprülerden su ve kanalizasyon altyapısına kadar kritik birçok tesisin ağır yara aldığını aktardı.
Bakan Kurum, milletin en zor zamanında en büyük dayanağının devlet olduğunu vurguladı. Enkaz kaldırma ve hasar tespit çalışmaları bir yandan sürerken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın direktifleriyle, depremin sadece 15. gününde ‘Asrın İnşa Seferberliği’nin düğmesine basıldığını açıkladı. “İşimiz elbette ki çetindi. Ancak ‘umudumuz acımızdan daha büyük olmalı’ düsturuyla hareket ettik. Hiçbir zaman ümitsizliğe kapılmadık ve anında harekete geçtik” ifadelerini kullandı. Depremden 15 gün sonra ilk temellerin atıldığını, 45. günde ise ilk konutların hak sahiplerine teslim edildiğini dile getirdi. Bu sürecin en belirgin özelliği, vatandaşın devletine duyduğu “Devlet Baba” inancıydı. Bakan Kurum, bu kavramı şöyle açıkladı: “Bizim insanımız devletine ‘Devlet Baba’ der. Çünkü devletimiz, bir baba gibi merhametiyle kucaklayan, kudretiyle güven aşılayan ve evlatlarını hiçbir zaman yalnız bırakmayan bir iradeyi temsil eder.” Bu anlayışla, Cumhurbaşkanı liderliğinde tüm kaynakların bölgeye aktarıldığı, hükümet, belediyeler ve sivil toplumun eşsiz bir iş birliğiyle kenetlendiği bir dayanışma örneği sergilendi.
11 ilde, 174 farklı noktada kurulan 3 bin 481 şantiyede, 200 bini aşkın mimar, mühendis ve işçi ordusunun gece gündüz demeden çalıştığını aktaran Bakan Kurum, “Gerçekten insanüstü bir gayretle çalıştık. Ortalama olarak saatte 23, günde ise tam 550 konut inşa ettik” sözleriyle çabanın büyüklüğünü gözler önüne serdi. Milletin de omuz omuza verdiği bu süreçte, dünya tarihinde eşine az rastlanır bir yeniden inşa sürecine imza atıldığını kaydetti. Gelinen noktada 455 bin konutun vatandaşlara teslim edildiğini vurgulayarak, bu sayıyı şöyle somutlaştırdı: “455 bin konutu hayal etmek gerekirse; nüfus bakımından Litvanya’yı, yüzölçümü açısından ise Bulgaristan veya İzlanda’yı kapsayan, yani adeta bir Avrupa ülkesi büyüklüğünde bir alanı yeniden inşa ettik.”
Bakan Kurum, 11 ildeki inşa ve restorasyon çalışmalarını, çarpıcı fotoğraflar ve videolar eşliğinde gazetecilere aktardı. Kahramanmaraş’ta 93 bin 576 bağımsız birimin inşa edildiğini belirterek, Azerbaycan Mahallesi’nden Ebrar Sitesi’ne, şehrin can damarı Kapalı Çarşı’ya kadar pek çok sembolik projenin hayata geçirildiğini gösterdi. Hatay’da ilk ışıklandırılan Kurtuluş Caddesi’nin, yeniden ayağa kalkan Habib-i Neccar Camii’nin, şehrin kalbi Uzun Çarşı’nın ve yenilenen Tarihi Meclis Binası’nın ruhunun nasıl geri verildiğini anlattı. Adıyaman’da 5 milyon metrekarelik İndere’de yükselen 16 bin yeni konutun, Malatya’da ise Türkiye’nin en büyük şantiyesi konumundaki İkizce’de inşa edilen 28 bin yapının ve yeniden canlanan Bakırcılar Çarşısı’nın detaylarını görsellerle sundu.
Bakan Kurum, bu denli büyük bir felaketin altından kalkmanın, dünyanın hiçbir ülkesi için sıradan bir durum olmadığına dikkat çekti. “Altyapıdan konut üretimine, toplumsal çöküşün giderilmesinden afet bölgesindeki ekonomik canlanmaya kadar çok katmanlı bir süreçten bahsediyoruz” diyerek mücadelenin kapsamını vurguladı. “Büyük bir gururla ifade edebiliriz ki, Türkiye olarak Sayın Cumhurbaşkanımızın önderliğinde bu imkansızı başardık” şeklinde konuştu. Hükümet, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları arasındaki eşsiz koordinasyonun altını çizdi. “Elbette hızlı davrandık, ancak kaliteden hiçbir zaman taviz vermedik. Türkiye, yalnızca afet sonrası inşaat hızıyla değil, hız ile kalite arasında kurduğu kusursuz dengeyle de tüm dünyaya örnek teşkil etmektedir” ifadelerini kullandı. Bu hızlı, nitelikli ve hacimli konut üretim tecrübesini tüm dünya ile paylaşmaya hazır olduklarını belirterek, “Anadolu bugün küllerinden yeniden doğmuştur” dedi.
Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bakan Kurum, Türkiye’nin bu eşsiz inşa deneyimini tüm dünya ile paylaşmaya hazır olduğunun altını çizdi. “Devletimizin bu birikimini ve derin tecrübesini yakın coğrafyamıza aktaracağız” dedi. Suriye, Filistin, Ukrayna, Rusya ve Gazze gibi bölgelerde yaşanan insanlık dramlarına değinerek, savaşların sona ermesiyle birlikte Türkiye Cumhuriyeti’nin bu birikimi, ihtiyacı olan her devlete sunacağını ve tecrübesini aktaracağını belirtti. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerle de temas halinde olduklarını, onların da bu deneyimden faydalanmak istediklerini ifade etti. TOKİ, ilgili genel müdürlükler ve Bakanlığın bu talepler doğrultusunda her türlü bilgiyi paylaştığını ekledi. Cumhurbaşkanı’nın bölgede barışın tesis edilmesi yönündeki çabalarına vurgu yaparak, Türkiye’nin mazlum coğrafyaların her zaman yanında olmaya devam edeceğini vurguladı.
Mısırlı bir gazetecinin, “Bu denli hızlı operasyonlarda bölgelerin kimliğinin nasıl muhafaza edildiği” yönündeki sorusuna Bakan Kurum, “Dünyanın en önde gelen mimarları ve ülkemizin en yetenekli planlamacılarıyla kapsamlı bir strateji belirledik” yanıtını verdi. Depremin 15. gününde enkaz kaldırma faaliyetleri sürerken dahi, eş zamanlı olarak bu titiz planlamalara başlandığını anlattı. Tüm üreticiler ve malzeme tedarikçileriyle birebir görüşmeler yapılarak sürecin yönlendirildiğini belirtti. Şehirlerin gelişimini merkeze alarak, Adıyaman’da İndere, Malatya’da İkizce gibi örneklerle şehrin çeperlerine doğru genişleme adımları attıklarını aktardı. Kahramanmaraş’ta Altınova gibi projelerin bu yaklaşımın birer yansıması olduğunu vurguladı. Ayrıca, fay hatlarının detaylıca incelendiğini, bilim insanlarının görüşleri ve önerileri doğrultusunda hareket edildiğini, böylece hem güvenli hem de kimliğine sadık yerleşimler inşa edildiğini dile getirdi.
Azerbaycanlı gazetecinin inşa çalışmalarına dair sorusuna Bakan Kurum, depremin Türkiye’ye zor zamanlarda birlik olmayı öğrettiğini ve milletçe “tek yürek” olmanın ne anlama geldiğini tüm dünyaya gösterdiklerini belirtti. “Böylesi bir afetin altından kalkmak, kısa sürede bir Avrupa ülkesi büyüklüğünde bir yapılanmayı gerçekleştirmek, her yiğidin harcı değildir. Bunu Türkiye, dostlarıyla, kardeşleriyle ve milletiyle başarmıştır” ifadelerini kullandı. Bu tür acıların bir daha yaşanmaması ve can kayıplarının önüne geçilmesi adına güçlü bir iradeyle sahada olduklarını vurguladı. Kentsel dönüşüm projelerinin yanı sıra, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen 500 bin sosyal konut projesinin 81 ilde hayata geçirileceğini duyurdu. Böylece, bir yandan depremin yaraları sarılırken, diğer yandan da ülke genelindeki deprem risklerinin ortadan kaldırılması için topyekûn bir mücadelenin sürdüğünü kaydetti.
Yunan bir gazetecinin, “2023 depremlerinin deprem stratejilerini nasıl değiştirdiği” sorusuna Bakan Kurum, afet öncesi ve afet sırasındaki tüm deneyimlerin titizlikle analiz edilerek yeni bir eylem planı oluşturulduğunu ve bu doğrultuda somut adımlar atıldığını ifade etti. Sözlerini tamamlarken, bölgede inşa edilen yeni konutların çevre dostu ve yeşil enerjiye uyumlu yapılar olduğunu özellikle vurguladı. “Günümüzde yeni şehirler işte tam da böyle inşa edilmeli” diyerek modern şehirleşme vizyonlarını açıkladı: “Isı yalıtımlı, kendi enerjisini üretebilen, kişi başına düşen yeşil alan miktarının artırıldığı, atık suları geri dönüştüren, yağmur suyunu toplayıp bahçe sulamasında değerlendiren… Kısacası, kaynaklarımızın sınırsız olmadığı bilinciyle hareket ettiğimiz, ekolojik bir yaklaşımdan bahsediyoruz. Tüm bunlar, gelecek nesillere bırakacağımız örnek teşkil eden projelerdir.”
