Dev Adımlarla Yeniden Doğuş: Deprem Bölgesinde 3 Yılda Trilyonluk Yatırım Destanı

6 Şubat depremlerinin derin izlerini silmek, bölgeyi küllerinden yeniden doğurmak için başlatılan “asrın ihyası” seferberliği, tam 3 yılın ardından devasa bir bilançoyla karşımızda. Cumhurbaşkanlığı tarafından hazırlanan “Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu”, bu destansı çabanın hem acı boyutlarını hem de umut veren ilerlemelerini gözler önüne seriyor.

Rapora göre, 2025 yılı sonu itibarıyla merkezi bütçeden depremin yol açtığı hasarı telafi etmek ve gelecek afet risklerini minimize etmek adına tam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) gibi astronomik bir meblağ harcandı. Bu rakam, sadece bir sayı değil, bölgedeki her bir taşın, her bir canın yeniden yeşermesi için verilen mücadelenin somut bir göstergesi.

Konutlardan Okullara: Hayatın Her Köşesi Yeniden Canlanıyor

Depremin ardından geçen 3 yıl boyunca, devlet kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası paydaşların el birliğiyle yürüttüğü çalışmalar, adeta bir zamanla yarışa dönüştü. Öncelik, elbette ki afetzedelerin başını sokacak güvenli bir yuva bulmasıydı ve bu alanda sona gelindiği belirtiliyor.

Afetzedelerin Yuvası: Yüz Binlerce Konut ve İş Yeri Tamamlandı

Bölgede yapılan kura törenleri, umudun filizlendiği anlara sahne oldu. Bugüne dek toplam 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 iş yerinin kurası tamamlandı, yani bu sayılar, sıcak yuvalarına ve yeniden ekmek kapılarına kavuşan on binlerce aileyi temsil ediyor.

Eğitime Tam Destek: Yeni Derslikler, Güçlü Üniversiteler

Eğitim, bir milletin geleceğidir ve deprem bölgesinde de bu gerçek asla göz ardı edilmedi. 13 bin 321 yeni dersliğin inşası için 72 milyar lira, mevcut 2 bin 776 dersliğin güçlendirilmesi için ise 6,9 milyar lira harcandı. Tüm inşaatların tamamlanmasıyla, deprem öncesine kıyasla derslik sayısında yüzde 15’lik kayda değer bir artış hedefleniyor.

Üniversitelerimiz de bu sürecin önemli bir parçası. Fakülte binalarının yeniden inşası, güçlendirilmesi ve kampüs altyapılarının yenilenmesi için 5,1 milyar lira harcandı. Gelecek yıllarda da bu kurumlara 2,4 milyar lira ek ödenek ayrılmış durumda.

İstihdamdan Altyapıya: Ekonomik Nabız Yeniden Hızlanıyor

Deprem, sadece binaları değil, aynı zamanda ekonomik hayatı da derinden sarsmıştı. Ancak bölgedeki iş gücü piyasasını yeniden canlandırmak ve istihdam kaybını önlemek için proaktif adımlar atıldı.

İş Gücü Piyasasında Canlanma: Yeni Fırsatlar Yaratıldı

Depremden etkilenen 11 ilde, tam 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırıldı. Bu alana yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak aktarılması, iş arayanlara umut ışığı oldu, yeni yetenekler kazandırıldı ve üretim çarkları yeniden dönmeye başladı.

Şehirlerin Damarları Yenileniyor: Altyapı ve Enerjiye Büyük Yatırım

Yerel yönetimler, şehirlerin yeniden yapılanmasında kilit rol oynadı. Hizmetlerin aksamaması adına merkezi bütçeden yaklaşık 4 milyar lira nakdi destek sağlandı. Toplamda 21,9 milyar lira değerindeki projelerle belediyelerin acil altyapı ve ekipman ihtiyaçları karşılandı.

Enerji altyapısı da ciddi hasar görmüştü. Özellikle elektrik dağıtım şebekesinde meydana gelen arızaların giderilmesi için 2025 sonuna kadar yaklaşık 51,1 milyar lira harcanması planlanıyor. Bu, bölgenin enerji damarlarının yeniden onarılması anlamına geliyor.

Üretim ve Ulaşım Ağları Güçleniyor: Bölgenin Geleceği Şekilleniyor

Deprem bölgesinin stratejik önemi ve üretimdeki payı göz önüne alındığında, tarım, sanayi ve ulaşım projeleri büyük bir titizlikle ele alındı.

Kırsalda ve Yollarda Dönüşüm: Tarım ve Ulaşım Projeleri

Kara yolu ve otoyollardaki hasarların onarımı için geçen yıl sonu itibarıyla yaklaşık 19,8 milyar lira harcandı. Yeni yerleşim yerlerine ve sosyal alanlara erişim için 40 milyar lira, kent içi yolların onarımı için ise yaklaşık 8,5 milyar lira kaynak ayrıldı.

Demir yolu hatları da unutulmadı. 2025 sonuna kadar 26,4 milyar lira yatırım yapıldı, 2027’ye kadar ise bu rakamın 31,5 milyar lirayı bulması öngörülüyor. Tarım sektörüne ise 2025’te 11 ilde toplam 17,4 milyar lira destek ödemesi yapıldı. Bu destekler, bölgenin verimli topraklarının yeniden bereketlenmesi için kritik önem taşıyor.

Sanayinin Kalbi Atmaya Devam Ediyor: Üretim Üssü Yeniden Yükseliyor

Türkiye’nin üretim ve ihracat üssü olan bu bölgede, özellikle imalat sanayisi başta olmak üzere ekonomik faaliyetleri iyileştirmek için kollar sıvandı. KOSGEB ve kalkınma ajanslarının destekleriyle küçük sanayi siteleri (KSS) yatırımları hız kazandı. Toplamda 17,6 milyar liralık kaynak, sanayinin yeniden ayağa kalkması ve çarkların hızla dönmesi için seferber edildi.

Büyük Resim: Toparlanmada Çığır Açan İlerleme

Raporun son kısmında, depremin yarattığı bu devasa ekonomik ve sosyal etkiye rağmen, yürütülen yoğun ve uzun soluklu çalışmaların meyvelerini vermeye başladığı vurgulanıyor. Toparlanma sürecinde büyük ölçüde tamamlanma kaydedildiği belirtilen raporda şu ifadeler yer alıyor:

“İyileştirme süreçlerinde, kapsayıcı ve birbirini tamamlayan yatırımlar hayata geçirildi; gerekli finansman ve insan kaynağı seferber edildi. Kaynak tahsislerinde, bölgenin deprem sonrası yeniden imarına öncelik verildi. Vatandaşlarımızın kalıcı konut ihtiyaçlarının tamamen karşılanması, kamu hizmetlerinin etkin yürütülmesi için gerekli altyapının sağlanması ve ekonomik-sosyal yaşamın iyileştirilmesi çalışmalarında önemli bir ivme yakalandı.”