Deprem Bölgesi Sanayisi Küllerinden Doğdu: Kapasite Kullanımında Türkiye Ortalamasını Geride Bırakan Mucize!

Büyük Felaketten Güçlü Bir Geri Dönüş: Deprem Bölgesi Sanayisi Yükselişte

Asrın felaketinin yaralarını sarmak için girişilen hummalı çalışmalar, depremden etkilenen 11 ilimizde ekonomik bir dirilişe kapı araladı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın “Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu”ndan sızan bilgiler, imalat sanayisinin adeta küllerinden yeniden doğuşunu gözler önüne seriyor. Adana’dan Şanlıurfa’ya, Gaziantep’ten Hatay’a uzanan bu geniş coğrafyada, bölgesel kalkınma rüzgarları esiyor, üretim çarkları hızla dönüyor ve istihdamda gözle görülür bir artış yaşanıyor.

Kapasite Kullanımında Türkiye’yi Geride Bırakan Azim

Depremin hemen ardından, Mart 2023’te dibe vuran imalat sanayisi kapasite kullanım oranı, Temmuz 2024’ten itibaren Türkiye ortalamasını aşmayı başardı. Bu olağanüstü performans, sadece bir toparlanma değil, aynı zamanda bölgenin direncinin ve potansiyelinin bir nişanesi. O günden bu yana, kapasite kullanımındaki bu üstün seyrin hiç bozulmaması, bölge ekonomisinin ne denli sağlam adımlarla ilerlediğinin açık bir göstergesi.

Enerji Tüketiminde Rekor Artışlar

Sanayideki bu diriliş, enerji tüketimi rakamlarına da net bir şekilde yansıdı. Şubat 2024’te, bir önceki yılın aynı ayına göre sanayide elektrik tüketimi yüzde 75,6 gibi çarpıcı bir oranda artarken, Aralık 2024’te ise Aralık 2023’e kıyasla yüzde 5,5’lik bir yükseliş kaydedildi. Doğal gaz tüketimi de benzer bir ivme yakaladı; Şubat 2024’te yüzde 75,1, Aralık 2024’te ise yüzde 29,8’lik bir artışla bölgedeki üretim kapasitesinin nasıl bir tekâmül gösterdiğini kanıtladı.

KOBİ’ler İçin Umut Veren Projeler: Küçük İşletmelere Can Suyu

Bölgedeki küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ’ler) için özel olarak tasarlanan projeler, bu ivmenin önemli bir tetikleyicisi oldu. KOSGEB başta olmak üzere birçok kurum, KOBİ’lerin yeniden ayağa kalkması için seferber oldu.

Hayata Dönüş Destekleri

İşletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için KOSGEB, çalışanların barınma sorununa çözüm getiren “Afet Dönemi Yaşam Alanı Desteği”ni devreye soktu. İş yeri hasar gören KOBİ’ler için ise “Afet Dönemi İşletme Desteği” ile bakım onarım giderlerinden personel giderlerine, hammadde alımlarından teçhizat teminine kadar geniş bir yelpazede destekler sağlandı. Bu destekler, işletmelerin hayata tutunmasını kolaylaştırdı.

İnovasyon ve Ar-Ge ile Geleceğe Yöneliş

Sadece mevcut durumu iyileştirmekle kalmayıp, geleceğe yönelik adımlar da atıldı. Kuveyt Deprem Fonu’nun katkılarıyla yürütülen Model Fabrikalar Projesi kapsamında Adana, Malatya ve Gaziantep’teki 16 firmaya eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunuldu. TÜBİTAK ise deprem bölgesindeki firmalara yönelik özel çağrılar açtı; 156 proje başvurusundan 95’i toplamda 396 milyon lira destekle taçlandırıldı, bu projeler için bugüne dek 293,3 milyon lira kaynak aktarıldı.

Milyarlarca Liralık Can Suyu

Türkiye Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Canlanması Projesi ile 69 bin 951 işletmeye tam 47,9 milyar lira destek ödemesi yapıldı. Geleneksel ve İleri Girişimcilik Destek Programları kapsamında ise bölgedeki girişimcilere 134,9 milyon lira ödeme gerçekleşti. Ayrıca, 2023 Deprem Acil Destek Kredisi Programı çerçevesinde 7 bin 437 işletmeye 6,55 milyar lira kredi kullandırıldı.

Borçları Silinen Esnafa Nefes

Depremden etkilenen 11 ildeki 57 işletmenin KOSGEB’e olan borçları silinerek, onlara adeta yeni bir başlangıç fırsatı sunuldu. Sanayi sitelerinin üstyapı inşaatlarına yönelik kredilendirme oranları yüzde 70’ten yüzde 100’e çıkarıldı. Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı ile yatırım süreleri 6 aya kadar uzatıldı. Geçen yıl sonu itibarıyla küçük sanayi siteleri, KOSGEB KOBİ destekleri, kalkınma ajansları destekleri ve müşavirlik hizmetleri için toplamda 17 milyar 627,3 milyon lira harcama yapıldı.

Bölgesel Kalkınma Hamleleri ve İstihdam Fırsatları

Yerel dinamikleri güçlendirmek ve bölgeyi yeniden inşa etmek adına birçok bölgesel kalkınma programı da canla başla sürdürülüyor.

Sosyal ve Ekonomik Yeniden Yapılanma

Cazibe Merkezlerini Destekleme Programı kapsamında Elazığ, Hatay ve Malatya’da toplam 638 milyon lira destekle 6 proje hayata geçirildi. Kahramanmaraş’taki kuyumcu imalathaneleri için 186 yeni iş yeri kurulurken, Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı ile 7 ilde 24 projeye 198,6 milyon lira kaynak aktarıldı.

İstihdamda Yeni Kapılar

Bölgesel Kalkınma Odaklı Toparlanma Acil Eylem Programı, altyapıdan yaşam kalitesine, sosyal canlanmadan afetlere dayanıklılığa kadar geniş bir yelpazede 53 projeyi kapsıyor. Bu projelerle 1409 yeni iş yeri ve 158 üretim atölyesi inşa edilerek 5 bin 373 kişiye istihdam sağlandı. Doğu Anadolu Projesi (DAP) ve Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdareleri de sorumluluk alanlarındaki illere toplamda 2 milyar liranın üzerinde ödenek tahsis etti.

Yeşil Dönüşüm ve Esnafa Özel Destekler

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, sadece toparlanmayı değil, aynı zamanda geleceğin sanayisini şekillendirecek adımları da atıyor. Geleceğin rekabetçi üretim modeline uygun olarak, yeşil ve enerji verimli dönüşüm destekleniyor.

Enerji Verimli Üretimin Adresi

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğinde yürütülen Türkiye’de KOBİ’lerde Enerji Verimli Motorların Teşvik Edilmesi Projesi kapsamında 5 ildeki 29 tesiste tam 121 verimsiz motor değiştirilerek yaklaşık 23 milyon liralık bir yatırım yapıldı. Bu, hem çevre dostu bir yaklaşıma hem de maliyet etkin bir üretime olanak sağlıyor.

Esnafın Yüzünü Güldüren Adımlar

Esnaf ve sanatkarlar da bu süreçte yalnız bırakılmadı. Halkbank aracılığıyla 27 bin 202 esnafa 2023’te 6,7 milyar lira faiz indirimli deprem destek kredisi kullandırıldı. Ayrıca, kredi taksitleri için iki kez altı aylık erteleme imkanı tanınırken, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) de borç yapılandırma ve 200 milyon lira nakdi destek sağladı.

Birlikten Doğan Güç: Türkiye’nin Yeni Sanayi Vizyonu

Deprem bölgesinin imalat sanayisinde gösterdiği bu emsalsiz toparlanma, sadece rakamlardan ibaret değil; aynı zamanda bir ulusun dayanışma ruhunun, azminin ve yenilenme kapasitesinin ete kemiğe bürünmüş halidir. Türkiye, bu zorlu sınavdan hem daha güçlü hem de geleceğe umutla bakan bir sanayi vizyonuyla çıkmaya kararlı olduğunu tüm dünyaya gösteriyor.