Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ortadoğu’daki hassas dengelerde Türkiye’nin kilit rolünü vurgulayarak, İran ile ABD arasındaki gerilimi dindirme adına arabuluculuğa hazır olduklarını belirtti. Riyad’dan Somaliland’a uzanan geniş bir coğrafyada Türkiye’nin barış, istikrar ve işbirliği odaklı diplomatik hamlelerini gözler önüne serdi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan merkezli Şarku’l Avsat gazetesine verdiği özel mülakatta, Ortadoğu’dan Afrika Boynuzu’na uzanan geniş bir coğrafyada Türkiye’nin stratejik vizyonunu ve diplomatik angajmanlarını detaylandırdı. Erdoğan, kritik bölgesel meselelerde Türkiye’nin aktif ve yapıcı rolünü bir kez daha vurguladı.
Erdoğan, Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkinin, sadece ikili bir gündemin ötesinde, bölgesel barış ve istikrar için büyük stratejik bir önem taşıdığının altını çizdi. İki ülkenin köklü devlet geleneklerine sahip olduğunu ve üzerlerine düşen bölgesel sorumluluğun bilincinde olduğunu belirterek, savunma sanayii başta olmak üzere birçok alanda iş birliğinin karşılıklı güveni pekiştireceğini dile getirdi.
Görüşmelerde ekonomik ve ticari ilişkilerin yanı sıra enerji, turizm ve lojistik gibi kilit sektörlerdeki fırsatların kağıt üzerinde kalmaması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, karşılıklı fayda ilkesiyle somut projelerle ilişkilerin en üst seviyelere taşınması arzusunu ifade etti.
Liderler arasındaki istişarelerin Filistin meselesi, Gazze’de kalıcı ateşkes ve Suriye’deki gelişmeler gibi hassas konuları da kapsadığını belirten Erdoğan, bu ziyaretin ekonomik iş birliği potansiyelini artırma yönündeki güçlü iradeyi yansıttığını dile getirdi.
Bölgenin yeni bir savaşa sürüklenmesini asla istemediğini kararlılıkla ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, tecrübelerin, bölgenin dinamiklerini kavrayamayan senaryoların sadece acı ve trajedi getirdiğini gösterdiğini belirtti. Türkiye olarak, bölgemizin Gazze, Irak, Suriye ve Afganistan’da yaşananlara benzer yeni bir yıkım dalgasına tanık olmasını istemiyoruz dedi. Sorunların diyalog, akıl ve sağduyu ile çözülmesi gerektiğini vurgulayarak, İran’a karşı herhangi bir askerî müdahaleyi her platformda reddettiklerini yineledi.
Erdoğan, İran’daki gelişmeleri yakından takip ettiklerini ve yabancı müdahale senaryolarına olumlu bakmadıklarını açıkça dile getirdi. Ve belki de en çarpıcı mesajı vererek: “Gerilimleri azaltmak ve sorunları çözmek amacıyla İran ile ABD arasında arabuluculuk rolü üstlenmeye hazırız.” dedi. Türkiye’nin bu doğrultudaki temaslarını sürdürdüğünü ve savaşı tetikleyebilecek her adıma karşı olduklarını ekledi.
Bölgenin ihtiyacının yeni ittifaklar veya güç dengeleri olmadığını savunan Erdoğan, Suudi Arabistan ve Pakistan gibi dost ülkelerle temasların, ortak akıl ve ortak sorumluluk temelinde bir iş birliği zemini kurmayı hedeflediğini belirtti. Amaçlarının çatışmayı yönetmek değil, diplomatik diyalog zeminini güçlendirerek çatışmaların ortaya çıkmadan önlenmesini sağlamak olduğunu ifade etti. Bu bağlamda, bölgesel güvenlik mekanizmalarının kurulmasının krizleri daha filizlenmeden engellemeye katkı sağlayacağına inandığını kaydetti.
Gazze’deki durumu, “ateşkesi kalıcı kılmak, sivilleri korumak, insani yardımı kesintisiz ulaştırmak ve zorla yerinden edilmeyi sona erdirmek” olarak özetleyen Erdoğan, İsrail’in tutumunun barış planının ikinci aşamasını zorlaştırdığını belirtti. BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararı uyarınca İsrail’in Gazze’den kademeli çekilmesi gerekliliğine dikkat çeken Erdoğan, Türkiye’nin Gazze Barış Kurulu üyesi olarak bu süreçlere aktif katkı sunacağını ifade etti. Yıkılan altyapı, çöken sağlık sistemi, su ve elektrik krizleri gibi engellerin aşılması için bütüncül bir çerçevenin şart olduğunu vurguladı.
Gazze’nin geleceğine ilişkin herhangi bir planın tek meşruiyet kaynağının Filistin halkının iradesi olduğunu yineleyen Erdoğan, uluslararası istikrar güçleri veya misyonlarının ancak sivillerin korunmasına, insani yardıma ve kalıcı barışa yol açtığı takdirde anlamlı olacağını belirtti. Gerekli şartlar yerine getirildiğinde Türkiye’nin, gerekirse askeri katkı da dahil olmak üzere, Gazze’de barışın sağlanmasına destek olmaya hazır olduğunun altını çizdi.
Suriye’nin savaş ve bölünme yıllarında ağır bedeller ödediğini anımsatan Cumhurbaşkanı, sahadaki ve diplomatik çabalardaki olumlu gelişmelerin yeni bir siyasi ufka işaret ettiğini kaydetti. Türkiye’nin yaklaşımının, Suriye’nin toprak bütünlüğünü korumaya, milli birliğini güçlendirmeye ve devlet otoritesini yeniden tesis etmeye dayandığını vurguladı. Erdoğan, “Bizim ölçümüz net; komşularına tehdit oluşturmayan, terör örgütlerine kapı açmayan ve toplumunun tüm kesimlerini eşit vatandaşlık temelinde kucaklayan bir Suriye, bölgesel istikrar için hayati önem taşır.” dedi.
Suriye’nin geleceğinin sadece Suriyelilerin kendi iradesiyle şekillenebileceğini belirten Erdoğan, Suudi Arabistan başta olmak üzere dost ülkelerle birlikte, bu süreçte azami çabayı göstermeye devam edeceklerini ifade etti.
Sudan’daki çatışmaların bin günü geride bırakmasının üzüntü verici olduğunu dile getiren Erdoğan, Sudan halkının trajik koşullar altında hayatta kalma mücadelesi verdiğini belirtti. Türkiye’nin, yeni inisiyatifler başlatmak yerine mevcut barışçıl çabaları güçlendirmeyi tercih ettiğini vurguladı.
Bu doğrultuda, TİKA ofisinin ve Ziraat Katılım Bankası şubesinin Port Sudan’da yeniden açıldığını, Türk Hava Yolları’nın uçuşlarını başlattığını ve toplam 12.600 ton insani yardım ile 30 bin çadır taşıyan 9 yardım gemisi gönderildiğini paylaştı. Tarım, madencilik ve enerji iş birliklerinin sürdüğünü ve yıkılan şehirlerin imarı konusunda değerlendirmeler yapıldığını ekledi. Erdoğan, “Afrika kıtasının sorunlarının yine Afrikalılar tarafından çözülmesi gerektiğine inanıyoruz. Türkiye, her koşulda yapıcı diyaloğun tesis edilmesi için elinden gelen her şeyi yapacaktır. Sudan halkı müsterih olsun; Türkiye her zaman onların yanındadır.” diyerek destek mesajını yineledi.
İsrail’in “Somaliland”i tanıma kararını “hiçbir meşruiyeti olmayan ve hiçbir ağırlığı bulunmayan” bir adım olarak değerlendiren Erdoğan, bu konudaki kararlı tutumlarını Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’a da ilettiklerini belirtti. Türkiye’nin, BM kararları uyarınca Somali’nin toprak bütünlüğünü sonuna kadar savunmaya devam edeceğini vurguladı.
İsrail hükümetinin Gazze’deki eylemlerinin yanı sıra Lübnan, Yemen, İran, Katar ve Suriye’ye yönelik saldırılarına dikkat çeken Erdoğan, Tel Aviv yönetiminin Afrika Boynuzu’nu istikrarsızlaştırma çabalarının sadece bu bölge için değil, tüm Afrika kıtası için ciddi bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. Suudi Arabistan, Mısır, AB, İİT, Arap Birliği ve Afrika Birliği Komisyonu’nun bu kararı reddeden açıklamalarını desteklediklerini dile getirdi.
