Türkiye’nin kutup araştırmalarındaki azmi, 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi ile bir kez daha gözler önüne serildi. Zorlu bir yolculuğun ardından Beyaz Kıta’ya ayak basan Türk bilim insanları, yaşamdan yer bilimlerine dek uzanan 14 farklı projeyle gezegenin geleceğine ışık tutmaya hazırlanıyor.
Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın desteği ve TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü’nün öncülüğünde gerçekleşen “10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi” için yola çıkan Türk bilim ekibi, nihayet Beyaz Kıta’ya ayak bastı ve faaliyetlerine start verdi. Bu heyecan verici keşif, Türkiye’nin bilime olan adanmışlığının bir nişanesi.
İstanbul’dan hareket eden 25 kişilik ekip, Brezilya ve Şili üzerinden tam 14 bin kilometrelik soluk kesen bir rota izledi. 5 günlük bu maratonvari yolculuğun sonunda King George Adası’na varan bilim insanları, 103 enlem güneye uzanan bu serüvenle Antarktika’nın çetin koşullarına adaptasyonun ilk adımlarını atmış oldu.
“Fin del Mundo” yani “dünyanın sonu” diye anılan Antarktika’ya geçişin son kapısı olan Punta Arenas’ta ise beklenmedik bir engel onları bekliyordu: Yoğun sis ve fırtınalar! Hava koşulları yüzünden iptal olan uçuşlar, ekibi tam 3 gün şehirde alıkoydu. Ancak bu durum, bilim aşkıyla yanan kalpleri asla yıldırmadı.
Gökyüzünün kapıları yeniden aralandığında, bilim insanları özel bir uçuşla King George Adası’ndaki Teniente Marsh Havalimanı’na indi. Oradan da adanın açıklarında demirli “Sola” adlı gemiye geçerek gerçek Antarktika macerasına yelken açtılar. Türk bilim ekibinin ilk durakları Dismal Adası, ardından da Türkiye’nin bilimsel kampının gözbebeği Horseshoe Adası olacak.
“Bilim ve Barış Kıtası” olarak nitelendirilen Antarktika’da görev yapacak ekip, tam 14 farklı bilimsel projeye imza atacak. Yaşam bilimleri, fiziki bilimler, yer bilimleri ve hatta sosyal bilimler… Bu geniş yelpaze, gezegenimizin kara kutusu olarak görülen bu kıtadan edineceğimiz bilgilerin ne denli kapsamlı olacağını gösteriyor.
10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, yaşanan aksaklıkları ve ekibin azmini dile getirirken, “Aslında ilk planımız çarşamba günü Antarktika’ya uçmaktı ancak olumsuz hava koşulları nedeniyle bunu gerçekleştiremedik. Yaklaşık bir haftadır Antarktika’ya yapılan tüm uçuşlar iptal ediliyordu,” sözleriyle zorlukları özetledi. Hatta bir seferinde uçağa binip kemerleri bağlamışken, pistin ucunda Antarktika’da sisin yeniden bastırmasıyla geri dönmek zorunda kalmışlar. Bu, adeta doğanın onlara yaptığı küçük bir şakaydı.
Özsoy, ekibin hazır olduğunu ve bu yolculukta İspanya, Portekiz, Kore, Bulgaristan, Ekvador, Almanya, Hırvatistan, Romanya ve Yunanistan’dan da bilim insanlarına ev sahipliği yaptıklarını belirtirken, “Bilimsel çalışmalara başlamak için oldukça heyecanlıyız,” diyerek bu küresel iş birliğinin önemini vurguladı.
Punta Arenas Havalimanı’ndaki Antarktika uçuş kapısının kendisi için özel bir anlam taşıdığını dile getiren Özsoy, tam 20 yıl önce, 2006’da da aynı kapıdan ilk kez Antarktika’ya uçtuğunu anlattı. Uçuş sonrası yaptığı açıklamada, “Normalde bu demeci çok rüzgarlı ve soğuk bir havada verirdim. Şu anda güneş var ama bir yandan da baktığımızda sıcak hava ile soğuk iklimin birleşmesi sonucu oluşan yoğun sis nedeniyle üç gün önce inmemiz gereken Antarktika’ya ancak bugün ulaşabildik. Çok şükür buradayız. Bu bizim için son derece önemli, çünkü Antarktika’da geçirdiğimiz her gün, bilim insanlarının sahada yürüteceği çalışmalar açısından büyük değer taşıyor,” ifadeleriyle varışın getirdiği rahatlamayı ve çalışmalara duyduğu inancı paylaştı.
Prof. Dr. Özsoy, bu seferin kendisinin 12. Antarktika deneyimi olduğunu ve ilk kez bu kadar güneşli bir hava ile karşılaştığını da ekledi. “İklim değişikliğinin kritik bir sürece girdiği bu dönemde Türkiye, bu yıl 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi’ni icra ediyor. 10 yılda 200’ün üzerinde Türk bilim insanı Antarktika’da çalışmalar yaparak değişen iklimin hangi noktadan nereye doğru ilerlediğine mercek tutuyor,” sözleriyle Antarktika’nın küresel iklim krizi açısından hayati önemine dikkat çekti. Gezegenin adeta “kara kutusu” olan bu bölgeden toplanacak verilerin, geçmişi ve bugünü aydınlatarak geleceğe yön vereceğini vurguladı.
Türk bilim heyetini Şili’nin başkenti Santiago’daki Arturo Merino Benitez Uluslararası Havalimanı’nda, Türkiye’nin Santiago Büyükelçisi Ahmet İhsan Kızıltan ve Büyükelçilik personeli sıcak bir şekilde karşıladı.
Büyükelçi Kızıltan, Türkiye’nin Antarktika bilim seferlerinin 10. yılına ulaşmasının özel bir anlam taşıdığını belirterek, “Türkiye’nin Antarktika’da yapılan bilimsel araştırmalara ne kadar önem verdiğini ve sürekli hale getirilmesi de bu önemi özetliyor,” dedi. Ekibin yaklaşık bir ay sürecek çalışmaları için Şili makamlarına desteklerinden ötürü teşekkürlerini ileten Kızıltan, iki ülke arasındaki bu bilimsel iş birliğinin “Türkiye-Şili ilişkilerinin önemli bir unsurunu oluşturduğunu” vurguladı. Bu, sadece bilimsel bir keşif değil, aynı zamanda uluslararası bir dostluk köprüsü.