Yapay zeka, elektrikli araçlar ve enerji dönüşümü derken, bakır talebi şaha kalktı. Ancak arz, bu baş döndürücü hıza yetişemiyor. Uzmanlar, küresel ekonomiyi derinden etkileyecek bir tedarik boşluğuna dikkat çekiyor.
Küresel ekonominin dijitalleşen yüzü ve yeşil enerjiye geçiş hedefleri, bir metali zirveye taşıyor: Bakır. Geçtiğimiz yılın temmuz ayından bu yana hız kesmeyen yükselişiyle, bu kırmızı metalin libresi 5,96 dolara ulaşarak tarihi zirvelerine göz kırpıyor. Ancak bu baş döndürücü yükselişin ardında, derinleşen bir tedarik krizi endişesi yatıyor.
S&P Global’in ‘Yapay Zeka Çağında Bakır: Elektrikleşmenin Zorlukları’ raporu, önümüzdeki döneme ışık tutuyor. Raporun çarpıcı öngörülerine göre, 2040 yılına kadar küresel elektrik tüketimi neredeyse yarı yarıya artacak. Bu da doğrudan bakır talebini tetikleyecek devasa bir dalga anlamına geliyor. Aynı dönemde, bakır talebinin mevcut 28 milyon metrik tondan 42 milyon metrik tona fırlaması bekleniyor.
Ekonomik Canlanma: Temel ekonomik büyüme, her zamanki gibi bakırın vazgeçilmezliğini pekiştiriyor.
Enerji Dönüşümü: Yeşil enerjiye geçiş, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji altyapıları, bakırın kalbinde yer alıyor.
Yapay Zeka ve Veri Merkezleri: En büyük ve yeni talep alanı olarak gösterilen bu sektör, yüksek elektrik yoğunluğu ve hızlı büyümesiyle bakır kullanımını katlıyor.
Savunma Sanayii Modernizasyonu: Küresel çapta savunma teknolojilerindeki gelişmeler de bakır ihtiyacını artırıyor.
Talebin bu denli coşması güzel haber gibi görünse de, madalyonun diğer yüzünde ciddi bir tedarik endişesi var. Rapor, mevcut koşullarda ve yeni yatırımlar olmadan 2040 yılına kadar 10 milyon metrik tonluk bir bakır arz açığı öngörüyor. Bu, küresel ekonominin geleceği için alarm zillerinin çalması demek.
Bakır madenciliğindeki zorluklar da cabası. Ortalama bakır cevheri kalitesinin düşmesi, özellikle Güney Amerika gibi dev üretim bölgelerinde cevher çıkarma işlemini hem daha karmaşık hem de daha pahalı hale getiriyor. Enflasyonun baskısı, madencilik operasyonlarının daha derinlere inmesi ve düşen cevher kalitesi, maliyetleri astronomik seviyelere taşıyor.
Üstelik, yeni bir bakır madeninin keşfinden üretime geçişine kadar geçen süre tam 17 yıl! Bu sürenin büyük bir kısmı bürokratik engellere, çevresel değerlendirmelere ve halkla istişare süreçlerine takılıyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bakır fiyatlarındaki bu yükselişin aslında sürpriz olmadığını belirtiyor: “Geçen yıldan beri hazırlanan raporlara baktığımız zaman, özellikle talep tarafındaki artışa rağmen arzın aynı şekilde artış göstermemesi zaten bilinen bir gerçekti.”
Ergezen, Uzak Doğu, özellikle Çin’deki yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar, çip ve yapay zeka ürünlerine yönelik artan talebin, bakır kullanımını ciddi şekilde tetiklediğini vurguluyor.
Peki, bu talep patlaması neden daha önce fiyatlara yansımadı? Ergezen, bu durumu şöyle açıklıyor:
“Çin ekonomisi zayıflamıştı. Artan faizler nedeniyle küresel büyüme de yavaşlama görünüyordu. Bundan dolayı da fiyatlamalarda çok güçlü bir hareket görmemiştik son 6 aya kadar.”
Ancak şimdi durum değişiyor. Faiz indirimlerinin yeniden gündeme gelmesi ve ekonomilerdeki toparlanma beklentisi, bakır talebini yeniden şahlandırıyor. Ergezen, Çin otomotiv sektörünün güçlü seyrinin de bakır talebini doğrudan artırdığının altını çiziyor.
Ergezen, küresel büyüme canlandığında, özellikle Çin ekonomisinin yeniden eski güçlü büyüme dönemine dönmesiyle bakır talebinde ciddi bir sıçrama yaşanacağını ve bunun fiyatları daha da yukarılara taşıma potansiyeli taşıdığını belirtiyor.
Bakırın, küresel yavaşlamadan en az etkilenen nadir emtialardan biri olduğunu ifade eden Ergezen, arz tarafında beklenen artışların yaşanmadığına dikkat çekiyor. Güney Amerika ve Avustralya gibi önemli üretim bölgelerindeki kısıtlamaların arzı baskıladığını, ancak talebin istikrarlı bir şekilde arttığını vurguluyor. Bu durum, fiyatlardaki yükseliş eğiliminin devam edeceğinin güçlü bir göstergesi.
Özetle, bakır, modern dünyanın ve geleceğin teknolojilerinin can damarı olmaya devam ederken, arz ve talep arasındaki makasın açılması, küresel piyasalar için yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Bu kırmızı metalin geleceği, sadece sanayiyi değil, tüm ekonomileri yakından ilgilendiriyor.
